.
MEETING YA PARTI ARENA MURI CANADA
Toronto, le 14 juillet 2001


URWISHE YA NKA RURACYAYILIMO

Nubwo ibintu byose byabaye mu mutuzo assez remarquable (de 16 h 00 à 20 h 00), inyota abenshi bari bazanye yo kumenya ARENA icyo aricyo, ubanza ntawe utarayisubiranye yo, kuko ntagisobanuro gitomoye cyashyizwe ahagaragara pour dissiper le nuage qui plane sur ce parti depuis sa fondation. Nagirango nibutse abayoboke ba ARENA ko ntagamije (nabusa) gusebanya, ntanimpamvu nimwe mbona yabintera. Gusa kuvuga ibintu (byabereye mu ruhame) uko mbyumva, n’uburenganzira mfite kandi bufitwe na buri muntu, kandi numvise na ARENA ibishyigikiye cyane, ce qui est très remarquable de leur part.

Description de la soirée

Panel yari ho abantu batatu : Nsengimana Joseph - Sebarenzi Joseph na Kamongi Augustin

Nsengima yagerageje kumvisha abantu uko parti ivuka (en général), n’ukuntu ARENA yavutse (en particulier). Ibi ntabwo ndi bubitinde ho, narabyanditse kuburyo burambuye, kuko ibyo yavuze byo ni identique kubyo yari yavugiye i Michigani igihe basezera mu muryango wa RPF. Ubishaka ajye kubisoma

Sebarenzi we yari yahawe gusobanura imikorere y’inzego z’ubutegetsi zo mu Rwanda (les trois paliers de pouvoirs, Exécutif, Législatif na Judiciaire) maze Kamongi we ahabwa kuvuga ibirebana n’imikorwa bya FPR mu kugera kuntego zayo. Sebarenzi, namubonye mo umugabo ushobora kuva mo umuleader mwiza, puisqu’il parvient à contrôler ses émotions quand il parle. Ni qualité qui n’est pas tout donné. Par contre, il a tout à fait manqué son coup ce soir-là, (d’après moi), une occasion en or de proposer à la communauté rwandaise quelque chose de nouveau, de différent et de significatif.

Iyo sujet ye yayihinduye ukundi, aba ariwe utubwira imikorere mibi ya FPR, kandi iyo tranche yari yahawe Kamongi. Ndetse Kamongi (mu rwenya rwinshi), yatangiye avuga ngo bari barashimye Sebarenzi ko yavuye i Rwanda atibye, ngo none amwibye amagambo. Ati sindibubone ibyo mvuga kuko byose yabimvugiye Sebarenzi yatangiye atubwira ukuntu izo organes de pouvoir zasimbuwe n’abantu, ngo ugasanga umutegetsi runaka arusha ingufu inzego runaka. Ibyo ntawe utazi ko muri Africa henshi babaye ho batyo, ndetse n’ahandi henshi kw’isi, nkanswe rero i Rwanda bafite byinshi bitarasobanuka kuburyo ubu wakumva ko démocratie tel que définie, yaba respectée à la canadienne.

Ibyo ntabwo bishoboka. Ntabwo nshyigikiye ibikorwa nk’ibyo, ntanundi wabishyigikira ari muzima, comme je ne peux pas non plus blâmer ceux qui veulent commencer, par ce qu’il faut bien commencer quelquepart. Gusa, je considère qu’il faut faire un choix éclairé, ukamenya aho uhera n’ibyo uhera ho ibyo aribyo, dans la réalité qui est la nôtre, iwacu i Rwanda, muri Africa. Tu ne peux pas changer la vie des gens, aussi radicalement et aussi facilement. None se ko démocratie itangirira kumatora, Abanyarwanda tukaba tutazi gutora, tukaba tutanazabimenya vuba kubera analphabétisme na fils erronés avec lesquels on a confectionné l’histoire de notre peuple.

Sebarenzi yakoresheje umwanya wose bari bamuhaye atubwira imikorere mibi y’abategetsi b’i Rwanda, étrangement akaduha za exemples nyinshi z’ibintu bibi byagiye bikorwa , akavuga n’amazina y’ababikoze. Tout le temps qu’il avait pour faire sa présentation, il l’a utilisé atubwira ububi bw’Inkotanyi gusa "ibyo rero nibyo nise avoir manqué son coup." Impamvu n’uko atari kumara uwo mwanya ungana utyo avuga ububi bw’abantu yakoranye nabo imyaka itari mike, ngo arangize avuga ati nagerageje no guhindura ibyo nshoboye birananirana maze mpita mo guhunga. Abenshi twaraho muri iyo nama, tuzi ibibi byakozwe n’iyi Leta y’inzibacyuho ndetse nanubu bigikorwa, aliko tuzi n’ibyiza byakozwe, des acquits incontestablement imputables à ce gouvernement de transition. Sebarenzi arangije avuga ngo, ikintu Leta y’u Rwanda yashoboye gukora neza, ngo n’ukugwiza abanzi hirya no hino mw’isi.

Ibyo ni nk’uko umuntu yagira ibyago agatandukana n’umugore babyaranye abana, maze akagenda amusebya, ngo n’igisambo, ngo n’umusambanyi, ngo n’umunyamwanda n’ibindi nk’ibyo. Hari za liens indéfectibles qui vous rattacheront toute votre vie, qui doivent être pris avec une certaine marge de respect, ntabwo wapfa guterera yo utwatsi aussi simplement que ça, kuko twese dusangiye ikintu gikomeye, irremplaçable, dusangiye ubwenegihugu, malgré leurs erreurs tendant parfois vers la démesure. Bwana Sebarenzi, jye nari ngutegereje ho, dans vos conclusions, ikintu nakwita PROJET DE SOCIÉTÉ mis au point par ARENA, kuko aricyo kintu cyonyine u Rwanda rwacu rubura kuva kera kugeza ubu, kandi bizatwokama tant et aussi longtemps que ce projet ne sera pas à la disposition de notre peuple tant meurtri. Tous les textes que vous avez beau rédiger, ntacyo zizahindura, ntanaho zizaba zitandukaniye n’izabandi, wowe ubwawe Sebarenzi wiyemereye ko amategeko y’i Rwanda ari amwe muyanditse neza uzi yo muri Africa.

Igihe k’ibibazo

Ikibazo cyambere cyabajijwe n’umugabo witwa Ruhinda John. Nikimwe mubibazo twese twari dufite kumutima, dufite n’amatsiko yo kumva icyo ARENA ikivuga ho. John rero yabajije pannel ya ARENA icyo itekereza kandi iteganya kumoko y’abanyarwanda, cyane cyane ko ngo we John bimugora gutandukanya abahutu n’abatutsi akoresheje amaso ye yonyine, kandi ndibaza ko atari Ruhinda wenyine, ni twese (uretse kwirarira).

N’ikibazo, ushishoje neza, usanga aricyo kidutera ibibazo byose twagiye tunyuramo, ntabwo rero ari ikibazo umuntu yapfa gukinisha, ngo agisubize uko abonye kose imbere y’abantu, ndetse ntanumuntu watinyutse guhagararira parti politique (runaka nyarwanda), yaje atateguye icyo kibazo. Infailliblement agomba kuza azi ko bari bukimubaze. niho rero nakurije mvuga ngo urwishe yanka rukiyiri mo, nubu ntabwo ARENA yari bien préparé.

Joseph Nsengimana niwe washubije John Ruhinda kuri icyo kibazo cy’amoko, aliko igisubizo yatanze cyatumye nibaza byinshi kuri ARENA, encore une fois. Yaramushubije ngo ntabyinshi mfite kukubwira kumoko y’abanyarwanda, ati ariko nihagera gufata imipanga, icyo gihe buri wese amenya ubwoko bwe. (Dans des termes aussi banalisés que ça). Ngaho namwe nimumbwire. Sinzi ko ari uburangare, cyangwa kuba Joseph akiri muto, mais des explications comme celles-là n’avancent pas la cause de l’ARENA.

Ndetse na Sabarenzi yaramwunganiye (en blaguant lui aussi), agira ati umuntu utazi ubwoko bwe muri mwe nashyire urutoki hejuru; (habonetse abazishyira hejuru) ati nimubampere amashyi, turayabaha koko. Encore une fois, cette façon de faire n’honore pas votre approche politique, vous jouez même à un jeu qui peut présenter des dangers à effets parfois très néfastes. Ntawe ndwanya (suis-je obligé de le répéter), vous devriez bien au contraire, essayer de profiter des critiques de tout le monde, c’est à ce seul prix qu’on peut prétendre s’améliorer, (quand on est assez sportif pour vaincre le complexe au profit du progrès, n’abo b’i Rwanda ahanini bazira kutemera avis z’abandi na critiques).

J’ai découvert un autre Rudakubana

N’umuhutu assez décomplexé, très ambitieux, même convainquant à un certain niveau. Gutangira mvuga ko ari umuhutu, ce n’est, en aucune façon, lui manquer de respect, au contraire. Ku kibazo cya Mugesera, yagize ati nimukinkure ho (en ces termes-mêmes). Twashoboye kuganira, dans un cercle réduit après la conférence, nsanga ari umuntu qui fait des efforts (le moins qu’on puisse dire) yo gusobanura son point de vue, sans complexe. Yaratubwiye ati Mugesera niba mbana nawe, ntabwo bivuga ko nshyigikiye nécessairement ibyo yakoze. Ati urugero, nubwo yaba condamné, abana be n’umugore bo nta génocide baregwa. Ati ibyo rero ntabwo byambuza gusura Mugesera n’umuryango we, juste pour faire plaisir à certains groupes de personnes. Gusa, hari proverbe y’igifaransa ivuga iti, dis-moi qui tu hântes je te dirais qui tu es. Ibyaribyo byose, biragoye cyane kugirira ikizere Rudakubana ikizere gisesuye, nubwo yadusobanuriye (nyuma y’inama) impamvu akomeza kubana na Mugesera. En un mot, yavuze ko umuryango wa Mugesera (abana be n’umugore we) ntaho bahurira n’ibyo se aregwa, kandi ibyo ntawabitinda ho, birumvikana.

CONCLUSION

Avant de tirer mes conclusions, maze gusoma inyandiko ya Philbert Muzima, numva ndushije ho kwibaza igituma uwo musore anyurwa no kuyobya abantu basoma ibyo yandika, kandi njya numva hari abamwita umunyamakuru. Philbé, ubushize (mu nama ya ARENA yabereye i Montréal), wayitatse amasoro n’amasimbi, ariko uza kwibeshya urangiza umbwira abantu ko yarangiye mu nduru nyishi. Ibyo ubwabyo, n’ibintu bidashobora kubangikana. Abantu barakwihoreye, nubwo ntawe utarumvise ko ibyo byitwa dire du n’importe quoi ! Ubu noneho ushyize ho akarusho mbona gasa n’ubugome, fait sciemment à mon endroit, uti nabajije niba abayoboke ba ARENA b’i Rwanda Kagame atazabica ? Sinshaka guhakana ko nta bivuze, ariko sinabivuze ntyo. Sebarenzi yari amaze kuvuga ko yahunze abashakaga kumwicira ibitekerezo n’ibikorwa bye byiza, niho nahereye mubaza nti none se ko ibyo bitekerezo byawe byiza ugiye kubikorera muri ARENA, abazabiyoboka bari mu Rwanda, ko Kagame uwo uvuga n’ubu agihari, bo bazabeshwa ho n’iki ? Ibyo nibyo witwaje ngo urebe uko wanteranya n’abantu, cyane abayoboke ba RPF ? Uribeshya cyane rero, c’est une très mauvaise méthodologie, kandi ni subterfuge qui peut devenir dangereux, aussi bien pour moi, pour quiconque que pour toi-même, avec le temps, mais qui ne peut échapper à mon attention. N’ubu rero wongeye kubeshya abantu, ubabwira ko inama yagenze neza. Nibyo umutuzo wari wose, ariko ibitekerezo bizima qui pourraient définir ARENA, uretse najye ntanundi wagize ikintu gishya ahakura ce soir-là, je suis sincère, ubifate uko ushaka, mais c’est cela la vérité. Muzereke n’abandi vidéo, Onesphore de Montréal nabonye yarabifashe, revoyez tout, puis dites-moi ce que vous avez vu.

Ndangije mbaza abayobozi ba ARENA icyo izaba imariye Abanyarwanda bo mugihugu hagati niba badashaka kuvugira kumugaragaro mu Rwanda. Impamvu mbibajije, nuko kuri icyo kibazo nabajije Sebarenzi (que Philbert a manipulé à sa manière) uko abayoboke babo bazaba ho mu Rwanda, akansubiza ko batazigaragaza, ko bazakorera muri clendestinité, uretse ko atavuze longueur dans le temps de cette clendestinité, n’ubu ndacyakomeza kwibaza akamaro ka ARENA ako ariko kugeza n’ubu. Nubwo Philbert nabonye ntacyamusobye mubyo navuze, hari icyo yaretse nkana mubyo nabajije.

Nababwiye ko muri Jeune Afrique no 2099 nasomye mo interview ya premier ministre Bernard Makuza, asobanurira abanyamakuru ko amatora mu Rwanda agomba kuba nta gisibya muri 2003, mbaza Sebarerenzi niba ARENA izaba iri muri course nayo. Yanshubije (à demi-mot) ko ari icyifuzo ARENA ifite. Si c’est le cas, ça contredit la clendestinité dont il a été question à la toute fin tu ne trouves pas? Tu vas me dire que tu n’as pas entendu ça ? Na none Philbert wibagiwe kubwira abantu ko inama yarangiye igihe k’ibibazo aribwo cyari kigeze, ikarangizwa en queue de poisson na Bwana Galikani, kandi salle yari à leur entière disposition jusqu’à 2 h 00 du petit matin, ahubwo bashishikajwe no kujya kubyina domboro aux frais de l’ARENA, dans cette même salle.

Nanditse ibintu byinshi nanjye ubwanjye birandambiye, ariko ntakundi nari kubigenza, nibaza ko abantu batari bahari bafite droit yo kumenya ukuri, kuko uwakumva Muzima wenyine wagira ngo koko hari ikintu gishya ARENA yatwunguye kuri uwo mugoroba. Mubiganiro by’umwihariko twagiranye na Rudakubana na Kamongi, abo bagabo bombi twumvikanye kuri byinshi, ahubwo Muzima uzabegere ndabigusabye, kuko nabo hari défaillances qu’ils ont reconnue eux-mêmes dans leurs rangs. Ntawe mbarega ho, ariko n’abagabo bemera critiques constructives, sinari jyenyine muri iyo cercle twari mo, kandi abo twari kumwe bose barabashimye.

A la prochaine  Retour

A. Rurangwa